Bovenstaand afbeelding is gegenereerd op basis van de termen ‘deelauto in de huisstijl van de gemeente Meppel’, ‘in Drenthe’ en ’toekomst’ met behulp van AI. De auto’s aan de linkerzijde staan in het de gracht. Wellicht was hier eerder een weg en is AI vergeten de auto’s te verwijderen. 🙂

Het aantal deelauto’s in Meppel groeit. In steeds meer wijken staat een deelauto. Hoe is dit succes bereikt?  Wie bepaalt waar, hoeveel en welke deelauto’s er komen? Wie bepaalt de gebruikerstarieven? Wie zijn eigenlijk de initiatiefnemers achter de deelauto’s en hoe streven zij naar de verdere groei van deelmobiliteit in Meppel?

In dit artikel geven we antwoord op al deze vragen.

Het begin van een deelauto is de meest lastige fase. Er is sprake dan van het zogenaamde ‘kip-ei’-dilemma. Buren kunnen een deelauto niet gebruiken, als er geen deelauto is. Vervolgens plaatsen (commerciële) partijen geen deelauto, want er zijn geen (betalende) gebruikers.

Nadat er behoefte bleek vanuit een buurt-enquête heeft duurzaam Berggierslanden in 2021 de diverse opties voor deelmobiliteit onderzocht. Vervolgens is in 2022 de eerste deelauto van Meppel geplaatst aan de Valeriaan, achter de tennishal.

Het jaar daarop, in 2023, heeft de energie coöperatie duurzaam Nijeveen het initiatief genomen om twee deelauto’s te plaatsen in Nijeveen aan de Burgemeester Weimalaan.

Nog zeer recentelijk, in juli 2024, is er een de vierde deelauto geplaatst in de wijk Oosterboer aan de Osseweide. Dit initiatief kwam vanuit het wijkplatform Oosterboer/Ezinge.

Om verder te kunnen groeien zijn deze initiatieven de samenwerking aangegaan met de gemeente Meppel. Ons doel is om de deelauto’s beschikbaar te stellen voor alle inwoners in de gemeente Meppel. Vanaf heden, februari 2025, kan iedere inwoner van Meppel gebruikmaken van alle (nu dus 4) deelauto’s, die in Meppel beschikbaar zijn. Dat is ook mogelijk zonder abonnement. Het reserveren, openen en betalen van de auto gaat heel eenvoudig via je eigen telefoon.

deelauto Oosterboer: Allego_Charging Station Osseweide bij nummer 32.

In Meppel zijn er nu dus 4 deelauto’s in de wijken en er staat een deelauto van Greenwheels nabij het NS-station. Het aantal deelauto’s in Nederland is in 2023 met 23% gestegen [bron: CROW]. Autodelen is nog een nichemarkt, maar heeft een duidelijk stijgende trend. Met deze groeipercentages is een verdubbeling in 2028 helemaal geen gekke gedachte!

Bij deelmobiliteit is een veel gehoord credo ‘Eén auto is geen deelauto’. Gebruikers willen zekerheid dat er altijd een deelauto beschikbaar is. Twee deelauto’s per locatie zorgt voor betrouwbaarheid en versneld de deelname vanuit bewoners. Als realistisch tussendoel streven wij daarom naar het volgende model:

• Centrum – 2 deelauto’s
• Haveltermade – 2 deelauto’s
• NS-station, Ezinge, Wilhelminapark – 2 deelauto’s
• Oosterboer – 2 deelauto’s
• Nijeveen – 2 deelauto’s
• Koedijklanden / Berggierslanden – 2 deelauto’s
• Nieuwveense landen en Rogat – pm

Wij streven naar een model minimaal 12 deelauto’s binnen de gemeente Meppel. Dit tussenresultaat denken wij te kunnen bereiken in 2028.

Nu horen we je denken: ‘nou, nou … 12 deelauto’s, wat gaat dat wel niet kosten?’. Het antwoord zal je verrassen: ‘uiteindelijk helemaal niets!’. De exploitatiekosten van deze deelauto’s verdienen we uiteindelijk helemaal terug uit de gebruikerstarieven. Voor veel bewoners is het namelijk voordeliger om een deelauto te gebruiken, dan om een eigen auto aan te houden. Het omslagpunt ligt ongeveer rond de 10.000 kilometer op jaarbasis. Enkele rekenvoorbeelden staan hier op deze website.

De deelauto’s verdienen zichzelf terug, maar er is wel sprake van een onrendabele opstartfase. Bewoners moeten eerst wennen aan deelmobiliteit, voordat ze zich aanmelden, hun (tweede) auto wegdoen of besluiten geen nieuwe auto te kopen. Dit proces vergt tijd en communicatie. Het lijkt erop dat de eerste deelauto’s binnenkort kostenneutraal gaan rijden. Dat biedt voor ons weer kansen om nieuwe deelauto’s te plaatsen.

Voor de onrendabele opstartfase zijn lokale partners nodig. In Nijeveen levert de Rabobank Meppel-Staphorst-Steenwijkerland samen met de dorpsvereniging Nijeveen een bijdrage in de opstartfase. In Berggierslanden en Oosterboer konden we aanspraak maken op een gemeentelijke bijdrage voor een lokaal bewonersinitiatief. Daarnaast is ook een eigen vaste (laad-)plek cruciaal. Ondanks de drukte om een aansluiting te krijgen, lukt het de gemeente Meppel telkens om te komen tot vaste laadplekken.

In de opstartfase in Meppel was het wenselijk om auto’s te leasen bij een commerciële partij. In de markt zijn diverse commerciële partijen actief, zoals Greenwheels, MyWheels, autoleasebedrijven en lokale autodealers. In ons geval zijn we op basis van prijs, gebruikerstarieven en gebruiksgemak uitgekomen bij JustGo, als onderdeel van Arval. Tot 1 maart 2025 levert JustGo onze deelauto’s.

Speelt een commerciële partij altijd een rol bij een deelauto? Dat is niet altijd nodig! Een samenwerkingsverband zonder winstoogmerk is ook mogelijk. Dat kan door aan te haken bij een bestaande samenwerking of door zelf een samenwerking op te zetten, zoals bijvoorbeeld een wijk- of buurt coöperatie. Dan zijn alle deelauto’s in volledig eigendom van het initiatief. Dat levert uiteindelijk de laagste kosten op voor de gebruikers. Voorbeelden zijn Mobigo, OnzeAuto, Wij zijn Deel, WheelShare en  Snappcar. Per 1 maart 2025 zetten wij ons initiatief voort in samenwerking met MobiGo.

De kosten zijn dus beperkt tot de opstart-fase, maar de opbrengsten en voordelen zijn er voor de langere termijn, zoals:

• Een deelauto maakt bewoners mobiel, die normaal gesproken geen eigen auto kunnen of willen betalen. Helaas is de auto in Drenthe voor sommige ritten bijna onmisbaar om mee te kunnen doen in de samenleving.
• Volgens onderzoek [Rijkswaterstaat] vervangt een deelauto gemiddeld 10 private auto’s. Bij ons tussendoel in 2028 zijn er dus ruim 120 auto’s minder aanwezig in Meppel.
• Als de helft van deze private auto’s op een openbare parkeerplaats stonden, bespaart dat ons dus in Meppel 60 openbare parkeerplaatsen. Het Nederlandse wagenpark groeit nog steeds harder dan het aantal inwoners. We moeten dus parkeerproblemen accepteren of we zullen extra openbare parkeerplaatsen moeten aanleggen
• De aanleg van een enkele parkeerplaats in een bestaande wijk kost ongeveer  €4.000. Kortom levert het gebruik van de deelauto een totale besparing van € 240.000 als we deze 60 plaatsen niet hoeven aan te leggen
• Deze plekken kunnen we vervolgens groen houden of bestaande parkeerplaatsen weer groen maken. Daarmee besparen we ook op het ons wegbeheer. Onderhoud en vervanging van wegverharding is namelijk duurder dan groenbeheer. Daarnaast zorgt extra groen ook voor klimaatadaptatie bij stortbuien.   
• Het beschikbaar zijn van (deel-)mobiliteit zorgt voor brede welvaart. Delen zorgt voor meer sociale cohesie in de wijken. Buren kunnen elkaar helpen voor een ritje naar het ziekenhuis of andere bestemmingen. Het is mogelijk om een vergoedingensysteem te introduceren bij ritten in het kader van de WMO.
• Een deelauto is meestal zuiniger en vaker electrisch dan andere auto’s. In Meppel zijn alle deelauto’s zelfs 100% elektrisch. Een deelauto stoot minder CO2 uit en helpt om de luchtkwaliteit te verbeteren.
• Ook voor bedrijven kunnen deelauto’s een mogelijkheid zijn voor een meer flexibele ‘autovloot’. Diverse bedrijventerreinen liggen optimaal om samen met bewoners de mobiliteit te delen. Branding van de deelauto’s voor City-Marketing biedt mooie kansen voor de gemeente Meppel, maar er zijn vast ook lokale bedrijven, die hun naam hieraan graag willen verbinden, zoals autodealers en ondernemers in zonnepanelen, thuisaccu’s of warmtepompen.
• We hebben ons tot nu toe vooral gericht op auto’s, maar het is ook mogelijk om (electrische), bakfietsen, aanhangers of busjes onderling te delen. Op deze manier ontstaan er in Meppel deel-hubs voor mobiliteit. Wellicht is er een mooie combinatie te maken met de opmars van pakketkluizen van Postnl, DHL en UPS.

De volgende video’s maken duidelijk welke voordelen we kunnen behalen met het gebruik van deelauto’s

Animatie van de gemeente Den Haag, hoe een woonstraat anders kan worden ingericht bij 20% deelmobiliteit.

Ook de gemeente Meppel streeft naar een prominentere rol voor duurzame (deel-)mobiliteit. In de ontwerp Omgevingsvisie staat het STOMP-principe centraal. STOMP staat daarvoor Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Mobility as a Service (MaaS) en daarna pas de particuliere auto.

Om dit initiatief te kunnen laten uitgroeien tot aan 2028 is het volgende nodig:

• We zoeken naar de jaarlijkse dekking voor de onrendabele aanvangsperiode voor 2 deelauto’s. Op deze manier kun we het gebruik van deelmobiliteit blijven stimuleren en het initiatief laten groeien. De overige deelauto’s verdienen zichzelf gewoon terug. Voor deze dekking komen we graag in contact met lokale partijen met een maatschappelijke betrokkenheid.
• We zoeken enthousiaste bewonersgroepen in het Centrum, Ezinge en Haveltermade, die ook een deelauto zouden willen ‘adopteren’. We merken dat lokale binding tussen bewoners de beste manier is om het gebruik snel te laten groeien.
• We gaan uit van bestendig gemeentelijk beleid om een deelauto een eigen laadplek te geven in de wijk. In de wijken Oosterboer, Berggierslanden / Koedijkslanden en Nijeveen is al geïnvesteerd in plaatsen met laadpaal, waarbij minimaal 2 deelauto’s tegelijk kunnen laden. In de wijken Centrum, Ezinge en Haveltermade zijn er locaties, waar met een minimale inspanning een deelauto kan laden.

Deze visie op deelmobiliteit in Meppel wordt onderschreven en in de praktijk gebracht door:

• wijkplatform Oosterboer/Ezinge
• duurzaam Nijeveen
• duurzaam Berggierslanden

Bronnen:

• factsheet auto delen – Rijkswaterstaat
• ‘Start met delen’ – Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
• Autodelen 2023 – CROW
• auto delen of huren – Milieu Centraal