Het gebruik van fossiele brandstoffen wordt afgebouwd en dus stoppen we uiteindelijk ook met aardgas. Maar hoe gaan we dan koken, onze huizen verwarmen en maken we warm water. In Berggierslanden biedt all-electric ofwel ‘volledig op elektriciteit’ volgens ons het beste perspectief, beter dan waterstof, groen gas of een warmtenet, zoals hier te lezen. De gemeentelijke warmtevisie schetst eenzelfde route en ook het wijkuitvoeringsplan (WUP) zal naar verwachting komen tot dit voorkeursalternatief. Maar wat gaat dat financieel voor ons betekenen? Wat kost een (hybride-)warmtepomp, wat levert het je op en hoe snel verdienen je deze investering terug? Op deze vragen zoeken we een antwoord in dit artikel.

Het antwoord is voor iedereen verschillend en hangt af van je eigen gasverbruik. De meeste buren gebruik(t)en aardgas voor koken, warm tapwater (kraan+ bad + douche) en voor de (centrale) verwarming, ofwel CV. Ieder huishouden heeft een ander gasverbruik. Voor koken gebruik je niet veel, als je (nog) kookt op gas. Daarna volgt de verwarming van je tapwater. Het gebruik daarvan is afhankelijk van het aantal mensen in je huishouden en hoe vaak en lang eenieder doucht of baddert. Verwarming van de woning vergt het meeste gas. Afhankelijk van de grootte van de woning, muren die je deelt met je (warme) buren, de mate van (na-)isolatie en hoe hoog je de thermosstaat zet, gebruik je meer of minder gas. Het gemiddelde gasverbruik in Berggierslanden staat per woningtype weergegeven in tabel 1.

TIP: Pak de eindafrekening van je energieleverancier erbij en bekijk hoe jouw gasverbruik zich verhoudt tot het gemiddelde in onze wijk

TIP:  Wil je weten hoeveel tapwater je gebruikt? Heb je een slimme meter? Kijk naar je gasverbruik in de maanden juni, juli of augustus,  en je niet op vakantie bent geweest. Trek eventueel het gasverbruik voor koken (circa 3 m3 per maand) er af en vermenigvuldig dat met 12 maanden.

Voor koken op aardgas zijn er goede alternatieven beschikbaar. De meesten buren in onze wijk zijn overgestapt op inductie. Inductie biedt veel voordelen ten opzichte van koken op aardgas, maar met een gelijkwaardige kookervaring. Lees meer over overstappen op inductie in ons artikel ‘Stap 4 – Elektrisch koken met inductie‘. Nadat deze stap is gezet, ziet het gemiddelde gasverbruik in Berggierslanden er uit, zoals weergegeven in tabel 2.

Een nieuwe HR-ketel  gaat ongeveer 20 jaar mee. Voor de langere termijn stelt Milieu Centraal om met bepaalde tarieven voor aardgas en elektriciteit te rekenen, zie tabel 3. Door recente ontwikkelingen ligt de actuele marktprijs van energie, zowel gas als stroom, aanmerkelijk hoger.  Alle tarieven waar we mee rekenen staan in tabel 3. Als marktprijs hanteren we de variabele tarieven van Greenchoice per 1 juli 2022. Naast verbruikstarieven zijn er ook vaste lasten. Aan de netbeheerder in de wijk; Rendo, ben de beheerskosten van het gasnetwerk verschuldigd. Daarnaast betaal je een vast bedrag voor de levering aan je leverancier.  Alle bedragen vindt je terug op de jaarnota van je energieleverancier.

Uitgaande van een levensduur van 20 jaar voor een HR-ketel levert dat de volgende uitgaven voor het verbruik en de aansluiting van aardgas, zoals aangegeven in tabel 4. Om deze tabel te kunnen vergelijken met je jaarnota, moet je de bedragen uit tabel 4 dus delen door 20.

Het grootste deel van de kosten van de HR-ketel zitten dus niet in de aanschaf (investering) maar in de jaarlijkse gebruikskosten van aardgas. Met de actuele gasprijs zijn de gebruikskosten van een hoekwoning/tweekapper alleen al in het eerste jaar (1.300 m3 x €1,66/m3 + € 70 + €180 = €2.400) hoger dan de totale investering (circa €2.000) van de HR-ketel !

Sta stil bij de bedragen die passen bij jouw gasverbruik en laat het even op je inwerken. Voor de kosten van aardgas over de totale levensduur van een nieuwe gasketel kun je dus een nieuwe middenklasse auto kopen. Bij een hoger gasverbruik komt zelfs een gloednieuwe (elektrische!) auto uit het hogere segment in beeld. Kortom vervanging van een nieuwe gasketel is niet zo onschuldig als het lijkt.

Bij deze bedragen in tabel 4 is het uitgangspunt, dat de gastarieven de komende 20 jaar in het geheel niet zullen stijgen. Deze inschatting is dus nog behoudend. Ook het (jaarlijks) onderhoud van de gasketel laten we hier buiten beschouwing, evenals we dat straks zullen doen bij de vergelijking met een (hybride-)warmtepomp.

Kortom vervang je je gasketel door een nieuwe, dan kies je feitelijk ook voor de bovenstaande gebruikskosten voor de komende 20 jaar ! Wees je daarvan bewust.

DOE HET ONDERSTAANDE NOOIT ZONDER ADVIES !!! —

Een overstap naar volledig elektrisch (all-electric) kan heel eenvoudig en voordelig. Dit allemaal zonder hak- en breekwerk, een lagere temperatuur en zonder buitenunit of bodemboring. Er zijn diverse producten op de markt. Denk dan aan elektrische kachels, elektrische CV-ketels, infrarood panelen, elektrische vloerverwarming, doorstroomboilers of een elektrische boiler. Je investeringen zijn meestal  beperkt. Je spaart de vaste gasaansluiting uit … MAAR …

JE STROOMKOSTEN STIJGEN MET WEL 40%. Een kuub (= 1 m3) aardgas komt in theorie overeen met 9,769 kWh aan energie. Onze HR-ketels werken in de praktijk overigens niet 100% efficiënt. (zie onderzoeksrapport RVO). Voor elke kuub aardgas die je vervangt is daarom bij verwarming circa 8,8 kWh nodig (90% efficiëntie * 9,769) en bij tapwater circa 6,3 kWh (65% efficiëntie * 9,769). In tabel 5 staan de gebruikskosten van je extra stroomgebruik weergegeven, wederom berekend over een totale levensduur van 20 jaar.

Niet alleen financieel maar ook maatschappelijk pakt deze keuze erg nadelig uit. De capaciteit van het elektriciteitsnet in onze wijk moet enorm worden vergroot als alle buren deze keuze maken. Alleen bij een zeer laag gasverbruik (liefst een passief huis) zijn dergelijke producten mogelijk een oplossing in jouw situatie. Of je plaatst dit soort apparaten op een plek in huis die zelden wordt verwarmt of waar je bepekt warmwater nodig hebt.

Elektrische kachel die je voor €30 in iedere bouwmarkt kunt kopen en houdt makkelijk een kamer warm.

De efficiëntie van HR-107 ketels (zijn toegepast in onze wijk) is met veldonderzoek bepaald door het RVO. Voor verwarmen is dat 90% voor tapwater slechts 65%. Via deze link kun je het onderzoeksrapport downloaden. Wij constateren dat de efficiëntie bij buren vaak nog veel slechter. Het zijn vaak slecht afgestelde ketels en ondeugdelijke producten / merken ten faveure van de winstmarges van projectontwikkelaars.

Met eigen zonnepanelen op je dak (moet je er wel voldoende hebben) vallen de kosten uit tabel 5 aanzienlijk lager uit. Hier houden wij echter geen rekening mee in ons rekenmodel, omdat de salderingsregeling vanaf 2025 richting 2031 stapsgewijs wordt afgebouwd. Dat valt binnen de rekenperiode van 20 jaar. Je extra stroomverbruik in de koude maanden (oktober t/m maart) kun je daarmee straks niet meer (1 op 1) verrekenen met het opgewekte overschot uit de zonnige maanden (april t/m september).

Elektrische boiler met een inhoud van 80 liter, die je voor €265 kunt bestellen, maar nog wel moet (laten) installeren

Je HR-ketel vervangen door goedkope elektrisch apparaten biedt dus geen duurzame financiële oplossing. Maar op welke manier stappen wij dan wel duurzaam en betaalbaar over naar ‘all-electric’ (alleen elektriciteit). Het principe van de warmtepomp biedt een interessant alternatief. Met het warmtepomp-principe ‘verwarm’ je niet met elektriciteit, maar ‘verplaats’ of ‘verpomp’ je de warmte uit een bron naar een afgiftesysteem. De warmtepomp werkt in 4 stappen, te weten:

  1. De warmtepomp onttrekt warmte aan een bron (buitenlucht, bodem, oppervlakte water of ventilatielucht) met behulp van een koudemiddel.
  2. Het opgewarmde koudemiddel wordt onder druk gezet, zodat de temperatuur nog verder toeneemt.
  3. Vervolgens onttrek je de warmte aan het koudemiddel naar het afgiftesysteem. Hiermee verwarm je een woning en/of het tapwater. De temperatuur van het koude middel daalt hierdoor.
  4. Tot slot haal je de druk van het koudemiddel. Daardoor daalt de temperatuur nog verder. De temperatuur van het koudemiddel daalt zelfs tot onder de temperatuur van je bron (buitenlucht, bodem, water of ventilatielucht).
  5. De cyclus van de warmtepomp kan nu weer opnieuw beginnen met stap 1, omdat het koude middel weer warmte aan de bron kan onttrekken.

De onderstaande twee animaties maken het principe duidelijk. De eerste animatie is van Vaillant. In de tweede animatie wordt het principe heel simpel uitgelegd door Rik Altena aan de hand van een koelkast. Het geluid bij deze animatie valt aan het einde weg, maar dan gaat het al over de technieken en dat behandelen we in een volgend artikel.

Een warmtepomp werkt erg efficient (lees: gebruikt weinig stroom) als het verschil in temperatuur tussen de bron en het afgiftesysteem klein is. Dat temperatuurverschil noemen techneuten de “delta T”. Voorbeeld: “bij buitenlucht van 10 graden (herfstweer) en een afgiftetemperatuur van 35 graden (lage temperatuur) is de delta T 45 graden Celsius. Dan halen goede warmtepompen een Coëfficiënt of Performance (ofwel COP) van 500%. Dat betekent dat de warmtepomp slechts 1 kW aan elektriciteit gebruikt, maar een vermogen levert van 5 kW aan warmte. Dus je krijgt 5x zoveel aan warmte dan het je aan stroom kost. In ons klimaat komt een buitentemperatuur tussen 0 en 18 graden heel vaak voor. Soms is het kouder. Dan werkt de warmtepomp minder efficient. Die periodes zijn vaak kort en daardoor is de warmtepomp over het stookseizoen nog steeds interessant. Opwarmen van tapwater verloopt iets minder efficient. Om legionella te voorkomen ligt de temperatuur van tapwater (in een boilervat) iets hoger en dus vergt dit meer elektraverbruik.

De efficiëntie van een warmtepomp gemeten over een heel jaar noemen we de sCOP, ofwel de Seasonal Coëfficiënt of Performance. Voor een volledige warmtepomp rekenen we in dit artikel met een sCOP van 3,5 ofwel 350%. Een hybride warmtepomp werkt efficiënter. In een koudere periode schakelt de hybride warmtepomp namelijk gedeeltelijk over op gas. Daarnaast levert een hybride pomp meestal (zo ook in ons rekenvoorbeeld) geen tapwater. Voor de hybride oplossing houden we in dit artikel een sCOP van 4,0 ofwel 400% aan. Tevens gaan we uit van een besparing van 70% op je gasverbruik voor verwarming. Het gasverbruik voor de bereiding van warm tapwater blijft gelijk. Een aansluiting op het aardgasnet blijft bij een hybride oplossing dus nodig.

De genoemde rendementen komen overeen met wat buren in onze wijk in de praktijk ervaren. Een sCOP blijft echter afhankelijk van de oplossing die je kiest, de kwaliteit van je warmtepomp, de vereiste afgiftetemperatuur (lage temperatuur), hoe hoog je thuis de thermostaat zet en welke mate van (na-)isolatie je woning heeft. Kortom let hierop als je een warmtepomp aanschaft of laat je hierover informeren.

Op basis van het gasverbruik kunnen we nu jouw (extra) stroomverbruik bij een warmtepomp berekenen. Voor een volledige warmtepomp (WP) is die berekening redelijk eenvoudig. Voor een tussenwoning is dat namelijk: voor de verwarming (600m3 gas x 90% x 9,769 kWh / 350% sCOP =) 1.507 kWh plus voor het tapwater (300m3 gas x 65% x 9,769 kWh / 350% sCOP =) 544 kWh. In totaal kom je dan uit op 2.051 kWh per jaar, zie tabel 7.

Bij een hybride oplossing is de berekening iets ingewikkelder. We gaan dan dus uit van 70% besparing (vervanging) van het gasverbruik op de centrale verwarming.  Ofwel bij een tussenwoning: 70% x 600 m3 = 420m3 hetgeen dus: 420 m3 gas x 90% x 9,769 kWh / 400% (sCOP) = 923 kWh per jaar (zie tabel 7) aan extra stroom vergt. Voor de overige 30% (= 180 m3) en voor de bereiding van warm tapwater (blijft 300 m3) in totaal dus 480 m3, wordt nog aardgas gebruikt.

In tabel 6 staat het (resterende) gasverbruik en in tabel 7 staat het (extra) stroomverbruik weergegeven vanwege de warmtepomp. In beide tabellen per woningtype en zowel voor een hybride- als een volledige warmtepomp (WP) oplossing.

Het gasverbuik dat de woning nog gebruikt

Het stroom verbruik van de (hybride-) warmtepomp.

Vervolgens kunnen we opnieuw de energiekosten voor de standaard woningen gaan berekenen. We maken wederom onderscheid tussen de ‘behoudende’ lange termijn prognose van Milieu Centraal, zie tabel 8 en de berekening op basis van de ‘actuele’ marktprijzen, zie tabel 9. Wederom berekend over de gehele levensduur van 20 jaar. Ook hier laten we het onderhoud (is bij een warmtepomp zeker niet hoger dan bij een gasketel) en toekomstige tariefstijgingen van energie niet mee.

Bij een volledige warmtepomp (=WP) oplossing (geldt dus niet bij hybride) vervallen de jaarlijkse vaste lasten voor het aanhouden van een gasaansluiting. Wil je de bedragen uit tabel 8 en 9 vergelijken met je ‘jaarnota’, dan moet je ze delen door 20. Daarbij dien je uiteraard ook je ‘reguliere’ elektriciteitsverbruik erbij op te tellen. Voor deze vergelijking tussen een warmtepomp en een HR-ketel, is dat niet relevant, het ‘reguliere’ elektriciteitsverbruik is immers in beide situaties gelijk.

Met een warmtepomp bespaar je dus aanmerkelijk op je gebruikskosten. Bij alle woningtypen en zowel bij hybride als bij een volledige overstap (WP) nemen de jaarlijkse energiekosten drastisch af. Afhankelijk van woningtype en tarieven betreft dit een besparing van € 5.000 tot maar liefst € 28.000 over de levensduur. Kortom een warmtepomp is een zeer interessante oplossing om de energienota duurzaam te verlagen.

Dat klinkt heel erg aantrekkelijk, maar uiteraard is nog wel een investering in een (hybride-)warmtepomp noodzakelijk.

De aanschafkosten van een hybride warmtepomp van 5 kW inclusief een geïntegreerde nieuwe HR-ketel liggen volgens Milieu Centraal op circa € 7.000. Dit sluit aan de ervaringen van buren in onze wijk, die de overstap naar hybride al hebben gemaakt. Bij een oplossing ‘volledig van het gas af’ dus zonder aardgasaansluiting, met behulp van een warmtepomp op de buitenlucht, liggen de aanschafkosten volgens Milieu Centraal op € 6.500 tot € 14.000 afhankelijk van het benodigde vermogen. Aangevraagde offertes en uitgevoerde opdrachten door buren liggen eerder aan de bovenkant van deze bandbreedte. Voor de berekening in dit artikel houden we € 14.000 aan voor alle woningtypen.  Mogelijk kan dit voordeliger kan bij een lager benodigd vermogen (denk met name aan de tussenwoning). Het ontbreekt ons momenteel aan voldoende referenties voor de onderbouwing van een lagere investering. We zien momenteel (juli 2022) wel oplopende prijzen (tot wel 25%) bij installateur door vele opdrachten en langere levertijden van warmtepompen (tot wel 9 maanden).

Je kunt subsidie krijgen als je de warmtepomp laat installeren door een erkend installateur. De hoogte van de ISDE-subsidie hangt af van de soort warmtepomp (COP) en het vermogen (kW). Vanaf 2022 zijn de subsidiebedragen aanzienlijk verhoogd. Voor een hybride warmtepomp op buitenlucht is dat €1.950 tot €3.000. Voor een volledige lucht/water-warmtepomp ligt het subsidiebedrag op €1.950 tot €3.750. Voor een bodem-warmtepomp (nemen we overigens niet mee in dit artikel) liggen deze op €3.750 oplopend tot €5.100. De exacte subsidiebedragen per merk en type vind je in de apparatenlijst op rvo.nl.

Indien je op (korte) termijn je HR-ketel moet vervangen kun je jezelf die investering dus besparen. Dat is voor de meeste buren ook een logisch moment om een overstap te overwegen. De meer-investering van een warmtepomp bestaat dan uit de aanschafkosten minus de subsidie minus de aanschaf van een nieuwe HR-ketel. We gaan voor de aanschaf van een nieuwe HR-ketel uit van €2.000 all-in. Dit sluit aan bij ervaringen van buren in de wijk. 

… stoppen we alles in een rekenmodel, dan kom je op de volgende terugverdientijden. Tabel 13 geeft de terugverdientijden weer voor verschillende woningtypen en bij zowel een hybride als een volledige warmtepomp (WP). In de meeste gevallen ziet dat er gunstig uit. Alleen een volledige warmtepomp (WP) uitgaande van een lager gasverbruik (tussenwoning) en met de behoudende energietarieven, laat een erg lange terugverdientijd zien. De terugverdientijd bijna gelijk aan de verwachte levensduur. In dat geval zul je extra kritisch moeten zijn op de aanschaf om te komen tot een financieel rendabele investering. Kortom vergt dit nog uitzoekwerk naar referenties (offertes) voor deze tussenwoningen.

Maar mogelijk is je terugverdientijd 0 jaar! Onderzoek uit 2018 toont dat de meerderheid (54%) van consumenten bij nieuwbouw tenminste €5.000 (oplopend tot €25.000) meer wilden betalen voor hetzelfde maar dan gasloze huis. Dat had destijds trouwens meer te maken met “klaar voor de toekomst”. Gezien de actuele ontwikkelingen zal de behoefte aan gasloos wonen naar alleen maar zijn gestegen. De markt voor gasloze woningen is nog beperkt. Maar makelaars constateren bijvoorbeeld al wel dat woningen met zonnepanelen circa €5.000 euro meer opleveren en verdien je dus terug bij verkoop van je woning.

Veel relevanter dan terugverdientijden vinden wij het rendement op de meer-investering ten opzichte van de vervanging van je HR-ketel. Dit beantwoord de vraag of het financieel bezien lucratiever is om je eigen kapitaal in te zetten voor een duurzame investering in een warmtepomp of juist niet. Dit rendement kun je afzetten tegen de rente op de spaarrekening of bij het aangaan van een lening. Later in dit artikel spreken we over de financieringsmogelijkheden.

Het uitgangspunt bij alle rekenvoorbeelden is geen stijging van energieprijzen. Als we echter uitgaan van een stijging van gas- en stroomtarieven van 3% op jaarbasis, neemt het rendement op je investering met eenzelfde percentage toe, zoals te zien in tabel 15. Indien de gasprijzen harder stijgen dan stroom stijgt het rendement nog meer, andersom is ook het geval. De komende jaren kun je nog profiteren van de opwek van stroom door eigen zonnepanelen met de salderingsregeling. Pas in 2031 wordt deze regeling naar verwachting volledig afgebouwd. Kortom de rendementen in tabel 15 liggen in de praktijk iets hoger.

Dit artikel bevat een zuiver financiële vergelijking tussen een HR-ketel en een (hybride-) warmtepomp. In andere artikelen gaan we dieper in op de techniek en mogelijke producten. Voor een (hybride) lucht-water-warmtepomp heb je vaak een buitenunit nodig. De meeste buren ervaren dat als een nadeel, maar is lastig op geld te zetten. Bij de bereiding van warm tapwater met een warmtepomp is een buffer/boilervat benodigd.  Dit vergt woonruimte. Ook dat nadeel, kunnen we lastig op geld zetten. Een warmtepomp (helemaal in combinatie met vloerverwarming) levert echter ook extra comfort in huis. Het continu (geen nachtverlaging) en met een lagere temperatuur verwarmen ervaren de meesten buren als zeer prettig. Koelen in de zomer op een zeer zuinige wijze (bijna helemaal gratis met zonnepanelen of bodembron), is voor velen een interessante meerwaarde van de warmtepomp. Ook dit comfort kunnen we lastig vertalen naar geld. Maar overweeg je een airco aan te schaffen, dat is een investering in een (hybride) warmtepomp een serieus te overwegen optie. De meer-investering is dan minimaal. Een afgiftesysteem dat geschikt is om te kunnen koelen, wel een pre.

Download

Wil je graag de berekeningen uit dit artikel controleren, download dan ons rekenmodel. Het betreft een berekening in een Excel-bestand. Je kunt het Excel-bestand ook gebruiken om je eigen specifieke situatie door te rekenen. Pas het gasverbruik, de energietarieven, de aanschafkosten (o.b.v. offerte), het subsidiebedrag en de sCOP aan.

Financiering

Mogelijk is de aanschaf van een warmtepomp financieel verstandig. Echter de aanschaf van een warmtepomp vergt een aanzienlijke investering. Misschien is het regelen van voldoende financiering wel een eerste stap in jouw zoekproces. De volgende financieringsmogelijkheden zijn het overwegen waard voor de aanschaf van een warmtepomp.  

  1. Eigen spaargeld is uiteraard de meest makkelijke oplossing. In veel gevallen is het rendement op de warmtepomp hoger dan de rente die je nu krijgt op je spaarrekening. Plunder niet gelijk je spaarrekening, maar zorg altijd voor voldoende buffer. Mogelijk voorzie je de komende jaren nog andere grote uitgaven. Kijk dan ook naar de terugverdientijd van de investering. Immers daarna staat de investering weer helemaal terug op je bankrekening door energiebesparing. Maar wellicht zijn er nog meer (duurzame) ambities, zoals elektrisch rijden, waarvoor minder aantrekkelijke financieringsmogelijkheden bestaan!
  2. Naast spaargeld is ook aandelenkapitaal te overwegen als dat aanwezig is. Het verwachte rendement op aandelen ligt hoger, maar aandelen kennen ook risico’s. De besparingen met een warmtepomp zijn daarentegen nagenoeg risicoloos. Dat maakt vergelijken lastig.
  3. Sommige buren hebben een aflossingsvrije hypotheek, maar lossen daar (vaak aan het einde van het jaar) vrijwillig op af. Met de lage rente en bij een wat langere rentevast-periode is het vaak aantrekkelijker om de beoogde aflossing te gebruiken voor een duurzame investeringen. De eventuele hypotheekrenteaftrek blijft in stand. De jaarlijkse energiebesparing kan vervolgens worden gebruikt om iets later maar wel versneld af te lossen.  
  4. Bij onvoldoende eigen middelen is een lening nodig. Een hypothecaire lening lijkt de meest logische en voordelige optie. Door de recente stijging van hypotheekrentes en de bijkomende kosten (afsluitkosten, notaris) blijkt volgens Geld.nl in meerdere gevallen een persoonlijke lening minstens even aantrekkelijk te zijn.
  5. Overweeg bij lenen ook zeker ook de duurzaamheidslening bij het Nationaal Warmtefonds. Dit is een fonds van de overheid dat in heel Nederland duurzame leningen verstrekt. De provincie Drenthe stelt middelen ter beschikking aan dit fonds. Op onze postcode 7944 wordt daarom een extra aantrekkelijke rente aangeboden. Voor buren met een minimaal inkomen is even wachten (als dat kan) een optie. De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening; De Jonge, meldt plannen voor zogenaamde 0% leningen voor minima.

Bovenstaand bericht is geen persoonlijk advies en er kunnen geen rechten aan worden ontleend. Het bericht dient uitsluitend ter inspiratie van bewoners uit Berggierslanden om duurzame alternatieven in overweging te nemen. Help jij ons om de informatie uit dit bericht volledig, actueel en objectief te houden? Meld uw perspectief en relevante aanvullingen in een reactie op dit bericht. Wij zullen dit bericht indien nodig aanpassen. Op deze manier houden we al onze buren op hoogte.